Rối loạn nội tiết sau sinh: bao lâu thì ổn định lại?

Tại sao cơ thể mẹ bị đảo lộn nội tiết tố sau sinh?

Trong suốt thai kỳ, lượng hormone estrogen và progesterone trong cơ thể người mẹ tăng vọt để nuôi dưỡng thai nhi. Thế nhưng, ngay khoảnh khắc em bé chào đời và bánh rau được sổ ra, nồng độ hai loại hormone này đột ngột lao dốc về mức rất thấp.

Đồng thời, cơ thể bắt đầu tiết ra hormone prolactin và oxytocin để kích thích tuyến sữa hoạt động và gắn kết tình mẫu tử. Sự xáo trộn hormone một cách dồn dập như một đợt “sóng thần sinh học” này chính là nguồn cơn của tình trạng rối loạn nội tiết sau sinh mà hầu hết các bà mẹ đều từng trải qua.

Những biểu hiện thường gặp khi nội tiết chưa cân bằng

Cơ thể mẹ sau sinh rất nhạy cảm. Khi hệ nội tiết chưa kịp thích nghi, mẹ có thể nhận thấy hàng loạt thay đổi từ thể chất đến cảm xúc:

• Rụng tóc nhiều: Thường rõ rệt nhất vào khoảng tháng thứ 3 đến tháng thứ 5 sau sinh do nang tóc bước vào giai đoạn thoái hóa đồng loạt.
• Tâm lý thất thường: Dễ xúc động, buồn tủi vô cớ, lo âu, thậm chí có những cơn bốc hỏa nhẹ hoặc vã mồ hôi về đêm.
• Khô rát vùng kín, giảm ham muốn: Sự suy giảm estrogen khiến các mô âm đạo kém đàn hồi và giảm tiết dịch, làm mẹ thấy e ngại chuyện gần gũi.
• Kinh nguyệt không đều: Chu kỳ kinh có thể đến chậm, ngắt quãng hoặc chưa xuất hiện trở lại trong suốt giai đoạn nuôi con b���ng sữa mẹ.
• Làn da thay đổi: Da có thể khô ráp hơn, nổi mụn nội tiết hoặc xuất hiện các vết nám quanh gò má.

Rối loạn nội tiết sau sinh bao lâu thì ổn định trở lại?

Đây là băn khoăn của rất nhiều mẹ khi đến phòng khám. Thời gian để hệ trục nội tiết hoạt động nhịp nhàng trở lại ở mỗi người là khác nhau, phụ thuộc lớn vào phương thức nuôi con và cơ địa:

• Với mẹ không nuôi con bằng sữa mẹ: Lượng prolactin không bị kích thích liên tục, chu kỳ kinh nguyệt và nồng độ nội tiết tố sinh dục thường bắt đầu hồi phục sau khoảng 6 đến 8 tuần sau sinh.
• Với mẹ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ: Hormone prolactin duy trì ở mức cao để tạo sữa sẽ ức chế quá trình rụng trứng. Do đó, tình trạng rối loạn n��i tiết sinh lý có thể kéo dài suốt thời gian cho con bú, thường dần ổn định sau 6 tháng đến một năm, hoặc sau khi mẹ cai sữa cho bé.

Tuy nhiên, nếu sự xáo trộn này đi kèm cảm giác kiệt sức bất thường, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nội tiết tiềm ẩn như viêm tuyến giáp sau sinh chứ không đơn thuần là thay đổi sinh lý thông thường.

Cách chăm sóc giúp hệ nội tiết nhanh tìm lại nhịp điệu

Để giúp cơ thể nhẹ nhàng vượt qua giai đoạn nhạy cảm này, mẹ có thể áp dụng những thói quen lành mạnh mỗi ngày:

• Chia sẻ việc chăm sóc bé: Đừng ngần ngại nhờ người thân bế bé, giặt giũ hay nấu nướng. Giấc ngủ đủ và sâu là liều thuốc quý giá nhất giúp tuyến yên và buồng trứng hồi phục.
• Ăn uống đa dạng, đủ chất: Bổ sung rau xanh đậm, các loại hạt dinh dưỡng, cá béo giàu omega-3 và uống đủ nước ấm để nuôi dưỡng tế bào.
• Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ thong thả hoặc tập vài động tác giãn cơ giúp giải tỏa căng thẳng và lưu thông khí huyết.
• Tránh tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng: Rất nhiều mẹ vì nôn nóng muốn đẹp da, giảm rụng tóc mà tự ý mua các loại viên uống tăng nội tiết trôi nổi. Việc này có thể làm rối loạn hormone nặng thêm và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sữa mẹ. Mọi can thiệp bằng thuốc luôn cần có chỉ định từ bác sĩ.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Làm mẹ là một chặng đường dài đầy vất vả, nhưng mẹ đừng cố gắng chịu đựng những bất thường của cơ thể một mình. Hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa nội tiết nếu nhận thấy các dấu hiệu sau:

• Tình trạng rụng tóc ồ ạt kéo dài quá nhiều tháng hoặc tóc rụng thành từng mảng tròn.
• Cảm giác mệt mỏi kiệt sức dù đã được nghỉ ngơi, kèm theo hồi hộp, đánh trống ngực, run tay hoặc sụt cân nhanh bất thường.
• Thường xuyên ớn lạnh, sợ lạnh, táo bón nặng, tăng cân không kiểm soát dù ăn ít (dấu hiệu nghi ngờ suy giáp).
• Kinh nguyệt không trở lại sau khi đã cai sữa một thời gian dài, hoặc kinh nguyệt ra quá nhiều, kéo dài bất thường.
• Tâm trạng u uất kéo dài, mất ngủ trầm trọng, xuất hiện cảm xúc tiêu cực.

Việc đi khám sớm sẽ giúp bác sĩ làm các xét nghiệm máu đơn giản để kiểm tra chức năng tuyến giáp, tuyến yên hay buồng trứng. Quá trình kiểm tra rất nhẹ nhàng, giúp mẹ trút bỏ âu lo và có được giải pháp chăm sóc phù hợp, an toàn nhất cho cả mẹ và bé.

Lời nhắn gửi chân tình dành cho mẹ

Sinh con là một kỳ tích kỳ diệu nhưng cũng lấy đi của người phụ nữ rất nhiều năng lượng và sức khỏe. Cơ thể bạn đã mất tới 9 tháng 10 ngày để tạo nên một sinh linh bé bỏng, vì vậy hãy bao dung và kiên nhẫn cho cơ thể mình thêm thời gian để chữa lành và phục hồi.

Hãy lắng nghe từng thay đổi nhỏ của bản thân và luôn nhớ rằng: chăm sóc tốt cho chính mình cũng là cách tốt nhất để bạn yêu thương và chăm sóc con yêu.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ