Mục tiêu đường huyết người cao tuổi: vì sao được nới lỏng?
Trả lời nhanh: Ở người cao tuổi, mục tiêu đường huyết thường được cá thể hoá và có thể không chặt như ở người trẻ. Lý do chính là nguy cơ hạ đường huyết ở tuổi cao nguy hiểm hơn: dễ té ngã, lú lẫn, ảnh hưởng tim mạch, và các dấu hiệu cảnh báo lại thường mờ nhạt. Ngoài ra còn phải cân nhắc bệnh kèm theo, số lượng thuốc đang dùng, chức năng thận và khả năng tự chăm sóc. Việc đặt mục tiêu cụ thể là quyết định của bác sĩ nội tiết cho từng người, không nên tự suy ra từ con số của người khác.
Cùng một gia đình, hai con số mục tiêu khác nhau
Con hoặc cháu đi khám được dặn giữ đường huyết chặt hơn, còn ông bà lại được bác sĩ nói mức như vậy là chấp nhận được. Người nhà đôi khi băn khoăn: liệu bác sĩ có đang chăm sóc ông bà kỹ như người trẻ không?
Câu trả lời là có, chỉ là mục tiêu được đặt theo lợi ích và rủi ro của từng người, và ở tuổi cao, cán cân này khác đi.
Vì sao hạ đường huyết ở người cao tuổi đáng ngại hơn
Ở người lớn tuổi, một đợt hạ đường huyết có thể gây hậu quả nặng hơn nhiều so với ở người trẻ:
- Choáng váng dẫn tới té ngã, dễ gãy xương và kéo theo nằm lâu.
- Biểu hiện dễ bị nhầm với mệt do tuổi tác, lú lẫn hoặc buồn ngủ, nên phát hiện muộn.
- Các dấu hiệu cảnh báo như run tay, vã mồ hôi có thể mờ nhạt hơn.
- Người sống một mình có thể không có ai phát hiện và hỗ trợ kịp.
- Có thể tạo thêm gánh nặng cho tim mạch ở người đã có bệnh nền.
Vì vậy, khi đặt mục tiêu, bác sĩ phải cân giữa lợi ích của việc hạ đường huyết xuống thấp và rủi ro đi kèm.
Những yếu tố bác sĩ cân nhắc khi đặt mục tiêu
- Tuổi và tình trạng sức khoẻ chung: còn khoẻ mạnh, tự chủ sinh hoạt hay đã yếu, phụ thuộc người chăm.
- Bệnh kèm theo: tim mạch, thận, sa sút trí nhớ, các bệnh mạn tính khác.
- Số lượng thuốc đang dùng và nguy cơ tương tác.
- Tiền sử hạ đường huyết: đã từng bị chưa, có nhận biết được không.
- Khả năng tự theo dõi: mắt còn nhìn rõ, tay còn vững để dùng máy đo hay bút tiêm.
- Điều kiện hỗ trợ: có người nhà kề cận hay sống một mình.
Chính vì nhiều yếu tố như vậy nên không thể lấy con số của người này áp cho người khác.
Người nhà có thể hỗ trợ thế nào
- Giúp sắp thuốc theo hộp chia ngày và nhắc giờ uống.
- Nhắc ăn đủ bữa, đúng giờ; đặc biệt lưu ý khi ông bà chán ăn hoặc bỏ bữa.
- Học cách nhận biết dấu hiệu hạ đường huyết và biết chỗ để sẵn thứ xử lý theo dặn dò của bác sĩ.
- Ghi sổ theo dõi giúp nếu ông bà khó nhìn hoặc khó ghi.
- Kiểm tra bàn chân, da và vết thương nhỏ định kỳ.
- Đi cùng khi tái khám để nghe và ghi lại dặn dò của bác sĩ.
- Sắp xếp nhà cửa đủ sáng, bớt vật cản để giảm nguy cơ té ngã.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Nên đưa người cao tuổi đi khám khi:
- Có những lần choáng váng, vã mồ hôi, lú lẫn, ngủ gà bất thường - cần loại trừ hạ đường huyết.
- Ăn uống kém đi, sụt cân, mệt nhiều hơn trước.
- Đang dùng nhiều loại thuốc và người nhà không chắc còn phù hợp không.
- Có bệnh thận, tim mạch hoặc suy giảm trí nhớ kèm theo.
- Người bệnh sống một mình và khó tự theo dõi.
- Chưa từng được bác sĩ đặt mục tiêu đường huyết cụ thể cho riêng mình.
Bác sĩ nội tiết sẽ đánh giá tổng thể và điều chỉnh mục tiêu cùng phác đồ cho phù hợp. Không tự chẩn đoán, không tự tăng giảm thuốc cho người nhà.
Mục tiêu phù hợp là mục tiêu an toàn
Mục tiêu nới lỏng hơn không có nghĩa là buông xuôi, mà là chọn mức an toàn nhất cho người cao tuổi, ưu tiên tránh những đợt hạ đường huyết có thể gây té ngã hay nhập viện.
Điều hữu ích nhất người nhà có thể làm là đi cùng ông bà tới lần khám tiếp theo, hỏi rõ mục tiêu cụ thể và cách nhận biết dấu hiệu nguy hiểm để cả nhà cùng yên tâm.
Câu hỏi thường gặp
Không phải. Chế độ ăn cân đối, vận động vừa sức và dùng thuốc đúng vẫn cần thiết. Nới lỏng chỉ là cách đặt ngưỡng an toàn hơn để tránh hạ đường huyết, không phải bỏ theo dõi.
Hãy để ý các thay đổi đột ngột: lơ mơ, nói lắp, cáu gắt khác thường, đổ mồ hôi, yếu người. Khi nghi ngờ, xử lý theo hướng dẫn đã được bác sĩ dặn và liên hệ nhân viên y tế.
Số lần đo tuỳ từng người, dựa trên thuốc đang dùng và nguy cơ hạ đường huyết. Bác sĩ nội tiết sẽ hướng dẫn số lần và thời điểm phù hợp, tránh đo quá nhiều gây mệt mỏi không cần thiết.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ