Khi nào nên tầm soát tiểu đường và cách chuẩn bị
Trả lời nhanh: Tầm soát tiểu đường là làm xét nghiệm đường huyết để phát hiện sớm tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Nên tầm soát nếu bạn trên 40 tuổi, thừa cân, có người thân bị tiểu đường, từng tiểu đường thai kỳ, huyết áp hoặc mỡ máu cao. Xét nghiệm đơn giản, thường là đường huyết lúc đói hoặc HbA1c. Phát hiện sớm giúp phòng biến chứng và chủ động chăm sóc.
Tầm soát tiểu đường là gì?
Tầm soát tiểu đường là chủ động làm xét nghiệm đường huyết để phát hiện sớm — ngay cả khi bạn thấy hoàn toàn khoẻ mạnh. Vì tiểu đường type 2 và tiền tiểu đường thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, tầm soát là cách chính để bắt gặp chúng khi còn dễ can thiệp.
Ai nên tầm soát?
- Người trên 40 tuổi.
- Thừa cân, béo bụng, ít vận động.
- Có người thân trực hệ bị tiểu đường.
- Từng bị tiểu đường thai kỳ hoặc sinh con to.
- Huyết áp cao, mỡ máu cao.
- Có dấu hiệu nghi ngờ: khát nước, tiểu nhiều, mệt mỏi, sụt cân.
Càng nhiều yếu tố nguy cơ, càng nên tầm soát và theo dõi đều hơn.
Tầm soát bằng xét nghiệm nào?
Thường dùng đường huyết lúc đói hoặc HbA1c (phản ánh đường huyết trung bình vài tháng), đôi khi là nghiệm pháp dung nạp đường tuỳ trường hợp. Đây đều là những xét nghiệm đơn giản, phổ biến. Bác sĩ sẽ chọn loại phù hợp và đọc kết quả cùng tình trạng của bạn: bình thường, tiền tiểu đường hay tiểu đường.
Cách chuẩn bị trước khi tầm soát
- Nếu làm đường huyết lúc đói: thường cần nhịn ăn theo hướng dẫn (hỏi trước nơi khám).
- HbA1c thường không cần nhịn ăn.
- Mang theo kết quả cũ, đơn thuốc nếu có.
- Ghi lại các dấu hiệu bạn đang có.
- Uống nước lọc bình thường; hỏi bác sĩ nếu đang dùng thuốc.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Nên đi tầm soát nếu bạn có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào kể trên, hoặc có dấu hiệu như khát nước, tiểu nhiều, mệt mỏi. Đừng chờ đến khi mệt nhiều mới đi khám. Một lần xét nghiệm đơn giản có thể giúp bạn an tâm, hoặc phát hiện sớm để chủ động điều chỉnh — nhất là ở giai đoạn tiền tiểu đường, khi khả năng cải thiện còn cao. Bác sĩ nội tiết sẽ tư vấn lịch tầm soát và hướng chăm sóc phù hợp với bạn.
Câu hỏi thường gặp
Nếu làm đường huyết lúc đói thì thường cần nhịn ăn theo hướng dẫn; HbA1c thường không cần. Nên hỏi trước nơi khám để chuẩn bị đúng, tránh đi lại nhiều lần.
Có, nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ. Tiểu đường type 2 thường không triệu chứng ở giai đoạn đầu, nên tầm soát là cách chính để phát hiện sớm và chủ động phòng biến chứng.
Tuỳ nguy cơ của mỗi người. Người có nhiều yếu tố nguy cơ nên tầm soát định kỳ theo tư vấn bác sĩ. Hãy hỏi bác sĩ nội tiết về khoảng thời gian phù hợp với bạn.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ