Tầm soát tuyến giáp cho phụ nữ: cần thiết đến đâu

Vì sao phụ nữ lại dễ gặp rắc rối với tuyến giáp?

Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình cánh bướm nằm ở vùng trước cổ, giữ vai trò sản xuất hormone điều hòa quá trình trao đổi chất, nhịp tim và năng lượng sống của cơ thể. Tuy nhỏ bé nhưng bất kỳ trục trặc nào của cơ quan này cũng ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tổng thể.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nữ giới dễ mắc các bệnh lý tuyến giáp hơn nam giới. Nguyên nhân phần lớn liên quan đến sự nhạy cảm của hệ miễn dịch và những biến động nội tiết tố qua từng giai đoạn quan trọng của cuộc đời như:

• Giai đoạn mang thai và sau sinh: Cơ thể có sự thay đổi lớn về hormone sinh sản và miễn dịch, dễ kích hoạt tình trạng viêm tuyến giáp sau sinh hoặc rối loạn chức năng giáp.
• Thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh: Sự suy giảm nội tiết tố nữ estrogen tác động gián tiếp lên hoạt động chuyển hóa, khiến các biểu hiện bệnh giáp dễ xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn.
• Áp lực cuộc sống kéo dài: Căng thẳng, lo âu thường trực cũng là yếu tố thuận lợi gây mất cân bằng nội tiết và suy giảm sức đề kháng.

Tầm soát tuyến giáp gồm những bước kiểm tra nào?

Nhiều chị em lo lắng rằng tầm soát tuyến giáp sẽ phức tạp hoặc đau đớn, nhưng thực tế quy trình kiểm tra chuyên khoa diễn ra rất nhanh gọn, nhẹ nhàng và an toàn:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ nội tiết sẽ dùng tay sờ nắn vùng cổ nhẹ nhàng để cảm nhận kích thước tuyến giáp, tìm kiếm hạch vùng cổ hoặc các nốt sần bất thường, đồng thời lắng nghe nhịp tim và quan sát các dấu hiệu bên ngoài như da, tóc, run tay.
• Siêu âm tuyến giáp: Đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không đau, không gây hại, giúp bác sĩ quan sát rõ cấu trúc tuyến giáp, phát hiện các nhân giáp kích thước từ rất nhỏ mà mắt thường hay bàn tay không thể cảm nhận được.
• Xét nghiệm máu đánh giá chức năng giáp: Bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra các chỉ số hormone để xem tuyến giáp của bạn đang hoạt động bình thường, hoạt động quá mức (cường giáp) hay hoạt động kém (suy giáp).
• Chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) nếu có chỉ định: Chỉ thực hiện khi phát hiện nhân giáp có đặc điểm nghi ngờ trên siêu âm, giúp xác định tính chất lành tính hay ác tính để có hướng theo dõi phù hợp.

Lợi ích thiết thực khi chủ động kiểm tra tuyến giáp sớm

Đa số các bệnh lý tuyến giáp, kể cả nhân tuyến giáp hay rối loạn chức năng giáp nhẹ, thường diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu mà không có triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện khối u to thấy rõ ở cổ hoặc cơ thể kiệt quệ thì bệnh đã tiến triển khá lâu.

Chủ động tầm soát tuyến giáp định kỳ mang lại những lợi ích thiết thực:

• Phát hiện sớm bất thường khi chưa có triệu chứng: Giúp kế hoạch theo dõi được chủ động, can thiệp kịp thời bằng các biện pháp nhẹ nhàng nhất.
• Phân biệt rõ ràng bệnh tuyến giáp với các vấn đề sức khỏe khác: Rất nhiều chị em bị mệt mỏi, rụng tóc, tăng cân hay bốc hỏa nhưng nhầm tưởng là do tuổi tác hay tiền mãn kinh, trong khi gốc rễ lại nằm ở tuyến giáp.
• Giải tỏa tâm lý lo âu: Đa phần nhân tuyến giáp được phát hiện là lành tính. Việc đi khám và có kết luận chính xác từ bác sĩ chuyên khoa giúp chị em trút bỏ được gánh nặng sợ hãi mơ hồ.

Những ai nên ưu tiên tầm soát tuyến giáp định kỳ?

Bất kỳ phụ nữ nào cũng nên quan tâm đến sức khỏe nội tiết của mình, tuy nhiên có những nhóm đối tượng được khuyến cáo nên chủ động đi kiểm tra sớm hơn:

• Phụ nữ từ 30 tuổi trở lên, đặc biệt là giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.
• Người có người thân trong gia đình (mẹ, chị, em gái) từng mắc bệnh lý tuyến giáp hoặc u giáp.
• Phụ nữ đang có kế hoạch mang thai hoặc vừa trải qua thai kỳ có dấu hiệu mệt mỏi bất thường.
• Người từng có tiền sử tiếp xúc với bức xạ vùng đầu, mặt, cổ.
• Những người thường xuyên cảm thấy mệt mỏi mạn tính, rối loạn giấc ngủ hoặc tâm trạng thay đổi thất thường không rõ lý do.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Cơ thể người phụ nữ rất nhạy cảm và luôn phát ra những tín hiệu cảnh báo sớm. Chị em không nên cố gắng chịu đựng một mình hay xem nhẹ những thay đổi bất thường sau đây:

• Cảm giác nghẹn ở cổ họng khi nuốt, khó thở nhẹ khi nằm hoặc cảm giác cổ to ra, vướng víu khi mặc áo cổ kín.
• Tự sờ thấy cục u, nốt nhỏ ở vùng trước cổ.
• Cân nặng thay đổi đột ngột không giải thích được: sụt cân nhanh dù ăn uống bình thường, hoặc tăng cân liên tục dù ăn rất ít.
• Tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực, run nhẹ đầu ngón tay hoặc sợ nóng, đổ mồ hôi nhiều.
• Cơ thể thường xuyên mệt mỏi rã rời, uể oải, sợ lạnh, da khô, tóc rụng nhiều và táo bón kéo dài.
• Kinh nguyệt rối loạn, chu kỳ không đều, lượng kinh thay đổi bất thường.

Thăm khám nội tiết từ sớm sẽ giúp bạn kiểm soát vấn đề nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Hãy để bác sĩ đồng hành và chia sẻ cùng bạn, giúp bạn lấy lại sự thoải mái và an tâm trong cuộc sống.

Lời khuyên giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe tuyến giáp mỗi ngày

Bên cạnh việc tầm soát định kỳ, chị em có thể chăm sóc sức khỏe tuyến giáp của mình thông qua những thói quen sinh hoạt lành mạnh thường nhật:

• Dinh dưỡng cân đối: Sử dụng muối iod ở mức vừa phải theo khuyến cáo y tế, bổ sung thực phẩm giàu vi chất như selen, k��m từ cá biển, trứng, các loại hạt.
• Tránh tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng: Tuyệt đối không tự ý uống các sản phẩm bổ sung iod liều cao hay viên uống nội tiết tố trôi nổi khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
• Duy trì tinh thần thư thái: Dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga để điều hòa hormone cơ thể.
• Tạo thói quen khám sức khỏe định kỳ: Xem việc kiểm tra tuyến giáp như một phần quen thuộc trong kế hoạch chăm sóc bản thân hàng năm.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ