Tê bì chân tay kéo dài: liên quan đường huyết và thần kinh

Tê bì chân tay: Khi cảm giác khó chịu không đơn thuần do thời tiết

Nhiều chị em ở độ tuổi trung niên thường gặp tình trạng tê rần đầu ngón tay, ngón chân và nghĩ đơn giản rằng do mình ngồi lâu, máu khó lưu thông hoặc do trái gió trở trời. Tuy nhiên, nếu cảm giác châm chích như có kiến bò này lặp đi lặp lại nhiều ngày, đặc biệt về đêm, đây có thể là tín hiệu cảnh báo từ đường huyết.

Ở phụ nữ sau tuổi 40, sự thay đổi nội tiết tố kết hợp với lối sống bận rộn dễ làm rối loạn chuyển hóa âm thầm xuất hiện. Khi đường huyết duy trì ở mức cao mà không được phát hiện, các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh, sẽ bắt đầu chịu ảnh hưởng rõ rệt.

Mối liên hệ mật thiết giữa đường huyết cao và tổn thương dây thần kinh

Đường huyết cao kéo dài tác động xấu đến cơ thể qua hai cơ chế chính:

• Tổn thương mạch máu nuôi dưỡng: Lượng đường trong máu dư thừa làm xơ cứng và chít hẹp các vi mạch – những mạch máu nhỏ li ti chịu trách nhiệm dẫn máu đi nuôi dây thần kinh. Khi thiếu oxy và dưỡng chất, các tế bào thần kinh dần suy yếu.
• Tổn thương bao myelin: Tình trạng tăng đường huyết sinh ra các chất chuyển hóa gây hại, làm hỏng lớp màng bảo vệ xung quanh sợi thần kinh, khiến việc dẫn truyền tín hiệu cảm giác bị rối loạn hoặc đình trệ.

Chính vì vậy, hiện tượng tê bì chân tay tiểu đường thường bắt đầu từ những đầu ngón chân xa nhất, sau đó lan dần lên mu bàn chân và bàn tay theo dạng mang vớ, đeo găng.

Những biểu hiện tê bì chân tay bạn không nên bỏ qua

Tổn thương thần kinh do rối loạn đường huyết thường tiến triển âm thầm với nhiều mức độ khác nhau:

• Cảm giác châm chích, tê rần: Cảm giác như có đàn kiến bò trên da hoặc bị kim châm nhẹ, xuất hiện nhiều hơn khi nghỉ ngơi hoặc khi trời lạnh.
• Nóng rát hoặc lạnh buốt đầu chi: Đôi khi bàn chân cảm thấy nóng ran khó chịu dù sờ vào vẫn bình thường, hoặc ngược lại, luôn có cảm giác lạnh ngắt.
• Giảm hoặc mất cảm giác: Bạn có thể không cảm nhận rõ độ nóng lạnh khi ngâm chân, hoặc khi vô tình dẫm phải vật nhọn, trầy xước da mà không hề thấy đau.
• Cảm giác da bì dày: Bước đi cảm thấy bồng bềnh, giống như đang dẫm lên một lớp đệm bông dày ho���c cát lún.

Chăm sóc và bảo vệ đôi chân mỗi ngày tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn điều trị từ bác sĩ, việc tạo dựng thói quen tự chăm sóc hàng ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng:

• Quan sát bàn chân mỗi ngày: Kiểm tra kỹ kẽ ngón chân, gót chân để phát hiện sớm các vết xước nhỏ, vết phồng rộp hay vết chai.
• Giữ bàn chân sạch và khô thoáng: Rửa chân bằng nước ấm vừa phải, lau thật khô các kẽ ngón bằng khăn mềm, tránh để ẩm ướt dễ sinh nấm.
• Chọn giày dép phù hợp: Đi dép trong nhà mềm mại, chọn giày vừa vặn, êm ái, tránh đi giày quá chật hoặc đế quá cứng gây cọ xát tổn thương da.
• Duy trì vận động nhẹ nhàng: Đi bộ nhẹ nhàng, tập các bài xoay cổ chân, co duỗi ngón chân để hỗ trợ lưu thông máu tốt hơn.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Tê bì chân tay kéo dài là lời nhắc nhở cơ thể đang cần được quan tâm đúng cách. Đừng cố gắng chịu đựng một mình hay tự ý mua các loại thuốc bổ, thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Hãy chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa nội tiết khi gặp các dấu hiệu sau:

• Cảm giác tê rần, châm chích kéo dài liên tục trên hai tuần không thuyên giảm.
• Cơn đau buốt, nóng rát khiến bạn mất ngủ, mệt mỏi về đêm.
• Bàn chân bắt đầu giảm cảm giác, khó nhận biết nóng lạnh hoặc đi lại mất thăng bằng.
• Phát hiện các vết xước, vết loét ở chân lâu lành hoặc có dấu hiệu tấy đỏ.
• Bạn đã được chẩn đoán tiền tiểu đường, tiểu đường nh��ng chưa từng kiểm tra biến chứng thần kinh định kỳ.

Thăm khám sớm sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương, từ đó xây dựng kế hoạch điều chỉnh đường huyết và bảo vệ hệ thần kinh kịp thời. Quá trình kiểm soát bệnh ở giai đoạn đầu luôn nhẹ nhàng và thuận lợi hơn rất nhiều.

Lời khuyên từ bác sĩ để duy trì sự dẻo dai cho hệ thần kinh

Hệ thần kinh một khi đã tổn thương sâu sẽ cần rất nhiều thời gian để hồi phục. Vì thế, nguyên tắc cốt lõi vẫn là kiểm soát đường huyết mục tiêu một cách ổn định, tránh để chỉ số dao động quá lớn.

Hãy duy trì chế độ ăn uống cân đối, hạn chế tinh bột tinh chế, tăng cường rau xanh, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Quan trọng nhất, việc dùng bất kỳ loại thuốc nào hỗ trợ cải thiện chuyển hóa hay giảm đau thần kinh đều phải qua thăm khám và có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ