Được báo tiền tiểu đường rồi, bao lâu nên xét nghiệm lại?
Trả lời nhanh: Tiền tiểu đường không phải là bệnh tiểu đường, nhưng là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang khó xử lý đường như trước. Điều quan trọng không chỉ là con số hôm nay mà là xu hướng theo thời gian, nên cần xét nghiệm lại định kỳ. Khoảng cách giữa các lần kiểm tra tuỳ từng người, dựa trên kết quả, cân nặng, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ khác - bác sĩ nội tiết sẽ hẹn lịch cụ thể. Trong thời gian giữa hai lần xét nghiệm, thay đổi lối sống đóng vai trò rất lớn. Không tự chẩn đoán và cũng không nên bỏ quên rồi vài năm sau mới kiểm tra lại.
Tờ kết quả ghi một dòng, rồi để đó cả năm
Nhiều người đi khám sức khoẻ định kỳ, nhận tờ kết quả có dòng chữ nói rằng đường huyết ở mức ranh giới, nghe dặn là về ăn uống cẩn thận rồi thôi. Vì không thấy đau ở đâu, tờ giấy được cất vào ngăn kéo và năm sau mới mở ra so lại.
Cảm giác không có triệu chứng rất dễ khiến ta chủ quan. Nhưng giai đoạn này lại là lúc can thiệp mang lại hiệu quả rõ nhất, nên bỏ qua thì tiếc.
Tiền tiểu đường nghĩa là gì?
Tiền tiểu đường là tình trạng đường huyết cao hơn mức bình thường nhưng chưa tới ngưỡng chẩn đoán tiểu đường. Nó cho thấy khả năng xử lý đường của cơ thể đang giảm, thường liên quan tới tình trạng cơ thể đáp ứng kém với insulin.
Điểm đáng mừng: đây là giai đoạn có thể cải thiện được ở nhiều người, thông qua ăn uống, vận động, giấc ngủ và cân nặng. Điểm cần lưu ý: nếu không theo dõi, một phần người bệnh sẽ tiến triển thêm mà không hay biết vì gần như không có triệu chứng.
Vì sao tự theo dõi kiểu ước chừng thường không đủ
- Chờ tới khi có triệu chứng: giai đoạn này thường không có biểu hiện rõ ràng.
- Tự mua máy đo rồi tự kết luận: chẩn đoán cần xét nghiệm đúng quy chuẩn tại cơ sở y tế, không thể thay bằng một lần chích ngón tay.
- Tra mạng rồi so con số: ngưỡng chẩn đoán và mục tiêu khác nhau tuỳ từng người, dễ hiểu nhầm.
- Chỉ ăn kiêng vài tuần trước khi đi xét nghiệm: làm đẹp con số một lần nhưng không phản ánh thực tế.
- Nghe mách uống thực phẩm chức năng thay cho thay đổi lối sống: không thay thế được vận động và chế độ ăn.
Nên làm gì trong khoảng thời gian giữa hai lần xét nghiệm
Khoảng cách giữa các lần kiểm tra lại do bác sĩ nội tiết chỉ định dựa trên kết quả và các yếu tố nguy cơ của bạn. Trong thời gian đó, những việc sau thường được khuyến khích:
- Giữ nhịp ăn đều, giảm tinh bột tinh chế và nước ngọt, tăng rau và chất xơ.
- Vận động đều đặn ở mức vừa sức, duy trì được lâu dài quan trọng hơn là tập nặng vài hôm.
- Giảm cân ở mức hợp lý nếu đang thừa cân, theo hướng dẫn chứ không nhịn đói cực đoan.
- Ngủ đủ và giảm căng thẳng - hai yếu tố này ảnh hưởng tới đường huyết nhiều hơn nhiều người nghĩ.
- Theo dõi thêm huyết áp, mỡ máu và cân nặng, vì chúng thường đi cùng nhau.
- Giữ lại các tờ kết quả cũ để lần khám sau so sánh được xu hướng.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Bạn nên đặt lịch khám khi:
- Kết quả xét nghiệm nằm ở vùng ranh giới và bạn chưa được hẹn lịch kiểm tra lại cụ thể.
- Trong gia đình có người mắc tiểu đường, hoặc bạn từng bị tiểu đường thai kỳ.
- Bạn đang thừa cân, ít vận động, huyết áp hoặc mỡ máu cao.
- Xuất hiện các biểu hiện như khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ lý do, mệt kéo dài, vết thương lâu lành.
- Bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh khác có thể ảnh hưởng tới đường huyết.
Không tự chẩn đoán dựa trên một lần đo tại nhà; hãy để bác sĩ nội tiết chỉ định xét nghiệm phù hợp và hẹn lịch theo dõi.
Đây là cơ hội chứ không phải tin xấu
Nhiều người nhận kết quả ở vùng ranh giới và thấy lo. Nhưng nhìn theo hướng khác, đây là lúc cơ thể đang báo sớm, khi mọi thứ còn dễ điều chỉnh. Không cần đảo lộn cuộc sống, chỉ cần vài thay đổi bền bỉ và một lịch kiểm tra lại đều đặn.
Hãy giữ tờ kết quả, hỏi bác sĩ về mốc tái khám cụ thể và ghi vào lịch để không quên.
Câu hỏi thường gặp
Không phải ai cũng cần dùng thuốc. Với nhiều người, thay đổi lối sống là hướng chính. Việc có cần dùng thuốc hay không do bác sĩ nội tiết quyết định dựa trên kết quả và các yếu tố nguy cơ đi kèm.
Bạn có thể dùng để tham khảo, nhưng không nên dùng máy tại nhà để tự kết luận có bệnh hay không. Chẩn đoán cần xét nghiệm đúng quy trình tại cơ sở y tế và do bác sĩ đánh giá.
Mức giảm phù hợp tuỳ từng người, phụ thuộc cân nặng hiện tại và tình trạng sức khoẻ. Điều quan trọng là giảm từ từ, giữ được lâu dài, thay vì giảm cấp tốc rồi tăng lại.
Trái cây vẫn có chỗ trong bữa ăn, quan trọng là loại nào, lượng bao nhiêu và ăn vào lúc nào. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng để có gợi ý hợp khẩu vị và thói quen của bạn.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ