U tuyến yên là gì? Tổng quan cần biết và khi nào đi khám
Trả lời nhanh: Tuyến yên là tuyến nhỏ ở nền sọ, được ví như 'nhạc trưởng' điều khiển nhiều tuyến nội tiết khác. U tuyến yên là khối u ở tuyến này, đa số lành tính. U có thể tiết hormone gây rối loạn (như tăng prolactin), hoặc chèn ép gây đau đầu, mờ mắt. Dấu hiệu tuỳ loại u. Nên đi khám nội tiết khi có rối loạn kinh nguyệt, tiết sữa bất thường, đau đầu kèm mờ mắt để được đánh giá.
Tuyến yên và u tuyến yên
Tuyến yên là tuyến nhỏ nằm ở nền sọ, ngay dưới não. Dù nhỏ, nó được ví như 'nhạc trưởng' của hệ nội tiết vì điều khiển hoạt động của nhiều tuyến khác: tuyến giáp, tuyến thượng thận, buồng trứng...
U tuyến yên là khối u xuất hiện ở tuyến này. Phần lớn là u lành, nhưng vì tuyến yên chỉ huy nhiều hormone nên u có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau.
U tuyến yên gây ảnh hưởng thế nào?
U tuyến yên có thể ảnh hưởng theo hai cách:
- Tiết hormone quá mức: ví dụ u tiết prolactin gây rối loạn kinh nguyệt, tiết sữa bất thường; u tiết hormone tăng trưởng gây thay đổi ở tay chân, khuôn mặt.
- Chèn ép do kích thước: u lớn có thể gây đau đầu, mờ mắt, giảm thị lực; hoặc làm giảm hormone khác gây suy tuyến yên.
Dấu hiệu cần để ý
- Rối loạn kinh nguyệt, mất kinh, khó có con.
- Tiết sữa dù không mang thai hay cho con bú.
- Đau đầu kéo dài.
- Mờ mắt, giảm thị lực, nhìn thu hẹp hai bên.
- Mệt mỏi, thay đổi cân nặng, giảm ham muốn.
Không phải ai cũng có đủ các dấu hiệu; biểu hiện tuỳ loại và kích thước u.
Khi nào nên đi khám?
Nên đi khám nội tiết khi có: rối loạn kinh nguyệt kèm tiết sữa bất thường; đau đầu kéo dài kèm mờ mắt; hoặc nhiều dấu hiệu nội tiết khó giải thích. Bác sĩ sẽ hỏi bệnh, khám và chỉ định xét nghiệm hormone, có thể thêm chụp hình ảnh khi cần. Phát hiện sớm giúp có hướng theo dõi và chăm sóc phù hợp, tránh để u ảnh hưởng thị lực hay nội tiết lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Đa số u tuyến yên là lành tính. Tuy vậy, vì tuyến yên chỉ huy nhiều hormone và nằm gần dây thần kinh thị giác, u vẫn cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi đúng cách.
Không. Tuỳ loại u, kích thước và ảnh hưởng, có trường hợp chỉ cần theo dõi hoặc điều trị nội khoa. Hướng xử trí do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá đầy đủ.
Tiết sữa ngoài thai kỳ có thể liên quan đến tăng prolactin, trong đó u tuyến yên là một nguyên nhân. Nhưng còn nhiều nguyên nhân khác, nên cần đi khám để xác định.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ