Vì sao phụ nữ tuổi 50 hay cáu gắt vô cớ?
Trả lời nhanh: Cáu gắt, dễ nổi nóng dù không có lý do rõ ràng là điều nhiều chị em gặp ở tuổi ngoài 50. Phần lớn liên quan đến sự dao động của nội tiết tố estrogen trong giai đoạn quanh mãn kinh, ảnh hưởng đến chất dẫn truyền thần kinh điều hoà cảm xúc. Đây không phải lỗi tính cách. Nếu tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đến gia đình và công việc, chị nên đi khám để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Chị không hề "khó tính" như mình nghĩ
Nhiều chị em tâm sự rằng mình bỗng dễ nổi cáu vì những chuyện rất nhỏ, xong lại tự trách bản thân "sao dạo này khó tính thế". Trước hết, chị hãy nhẹ lòng: đây là trải nghiệm rất thường gặp ở phụ nữ tuổi ngoài 50, và phần lớn có nguyên nhân sinh lý chứ không phải do chị thay đổi tính nết.
Hiểu đúng gốc rễ sẽ giúp chị bớt tự trách, đồng thời biết cách chăm sóc mình đúng hướng.
Nội tiết tố ảnh hưởng đến cảm xúc như thế nào?
Ở giai đoạn quanh mãn kinh, nồng độ estrogen dao động rồi suy giảm dần. Estrogen không chỉ liên quan đến kinh nguyệt mà còn tác động đến các chất dẫn truyền thần kinh giúp điều hoà tâm trạng như serotonin và dopamine.
Khi estrogen lên xuống thất thường, khả năng "giữ bình tĩnh" của não bộ cũng dễ bị lung lay hơn, khiến chị nhạy cảm, dễ bực bội với những việc trước đây không bận tâm.
- Mất ngủ, bốc hoả khiến cơ thể mệt, ngưỡng chịu đựng giảm.
- Áp lực cuộc sống tuổi trung niên (con cái, cha mẹ già, công việc) cộng hưởng thêm.
Khi nào cáu gắt cần được bác sĩ hỗ trợ?
Phần lớn trường hợp là phản ứng bình thường của cơ thể và sẽ dịu đi khi được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, chị nên sắp xếp đi khám khi nhận thấy:
- Cáu gắt kéo dài nhiều tuần, ngày càng nặng, ảnh hưởng rõ đến gia đình và công việc.
- Đi kèm buồn bã, mất hứng thú, mất ngủ triền miên hoặc lo âu thường trực.
- Chị cảm thấy khó kiểm soát cảm xúc, mệt mỏi cạn kiệt.
Đi khám ở đây không có nghĩa là "có vấn đề nghiêm trọng", mà là cách để chị được lắng nghe, kiểm tra nội tiết và loại trừ các nguyên nhân khác như rối loạn tuyến giáp.
Cách tự chăm sóc để cảm xúc dịu lại
- Ngủ đủ: ưu tiên cải thiện giấc ngủ, vì thiếu ngủ làm cảm xúc dễ bùng lên.
- Vận động nhẹ: đi bộ, yoga, hít thở sâu giúp giải toả căng thẳng.
- Chia sẻ: nói với chồng con rằng mình đang trong giai đoạn nhạy cảm để được thông cảm.
- Dinh dưỡng cân bằng: giảm cà phê, rượu bia; tăng rau xanh, cá béo.
- Cho phép mình nghỉ: đôi khi chỉ cần vài phút yên tĩnh trước khi phản ứng.
Ai nên đặc biệt lưu tâm?
Chị em đang trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, hoặc có kèm bốc hoả, mất ngủ, tim hồi hộp nên chú ý theo dõi cảm xúc của mình. Nếu từng có tiền sử lo âu, trầm cảm, thay đổi nội tiết giai đoạn này có thể khiến triệu chứng rõ hơn.
Điều quan trọng nhất: không tự ý dùng thuốc an thần hay bổ sung nội tiết tố khi chưa thăm khám. Hãy để bác sĩ đánh giá tổng thể và tư vấn hướng hỗ trợ cải thiện phù hợp với riêng chị.
Câu hỏi thường gặp
Không hẳn. Đây thường là phản ứng do dao động nội tiết tố quanh mãn kinh, kèm mất ngủ và áp lực cuộc sống. Nếu kéo dài, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt thì nên đi khám để được đánh giá.
Nhiều chị em cải thiện khi ngủ đủ, vận động và giảm căng thẳng. Tình trạng thường dịu dần khi cơ thể ổn định sau mãn kinh, nhưng mỗi người mỗi khác nên cần theo dõi.
Không nên tự ý dùng. Việc bổ sung nội tiết tố hay dùng bất kỳ thuốc nào cần bác sĩ chỉ định sau khi thăm khám, vì không phải ai cũng phù hợp và có thể có chống chỉ định.
Chị có thể chia sẻ thẳng thắn rằng mình đang trong giai đoạn thay đổi nội tiết nên cảm xúc nhạy cảm hơn. Sự thấu hiểu của người thân giúp giảm căng thẳng đáng kể.
• Hello Bacsi — Mãn kinh: điều chị em nên biết
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ