Tâm trạng thất thường tuổi mãn kinh, làm sao cân bằng?
Trả lời nhanh: Vui đó rồi buồn đó, dễ xúc động, khó đoán chính cảm xúc của mình là điều nhiều chị em gặp tuổi mãn kinh. Nguyên nhân chủ yếu là sự dao động của estrogen ảnh hưởng đến chất dẫn truyền thần kinh điều hoà tâm trạng, cộng thêm mất ngủ và căng thẳng. Phần lớn cải thiện khi được chăm sóc đúng. Nếu cảm xúc thất thường ảnh hưởng nặng đến cuộc sống, chị nên đi khám.
Cảm xúc như "thời tiết" — chính chị cũng khó đoán
Có khi đang vui vẻ, chỉ một câu nói nhỏ cũng làm chị chạnh lòng; lúc lại thấy bồn chồn, khó chịu không rõ vì sao. Cảm xúc lên xuống thất thường khiến chị mệt và đôi khi thấy có lỗi với người thân.
Chị hãy hiểu rằng đây là biểu hiện rất thường gặp quanh mãn kinh, và hoàn toàn có cách để cân bằng lại nhẹ nhàng hơn.
Vì sao tâm trạng dễ thay đổi ở tuổi mãn kinh?
Nồng độ estrogen và progesterone dao động mạnh rồi giảm dần trong giai đoạn này. Vì hai hormone này liên quan đến các chất dẫn truyền thần kinh giữ tâm trạng ổn định như serotonin, sự lên xuống của chúng khiến cảm xúc cũng chao đảo theo.
- Mất ngủ, bốc hoả đêm làm cơ thể kiệt sức, cảm xúc dễ bùng.
- Căng thẳng từ công việc, gia đình cộng hưởng thêm.
- Cảm giác lo lắng về tuổi tác, sức khoẻ cũng ảnh hưởng.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Cảm xúc dao động nhẹ là bình thường và có thể tự điều chỉnh. Chị nên đi khám khi:
- Tâm trạng thất thường kéo dài, ngày càng nặng, ảnh hưởng rõ đến gia đình, công việc.
- Kèm buồn bã dai dẳng, mất hứng thú, lo âu thường trực, mất ngủ triền miên.
- Chị cảm thấy khó kiểm soát cảm xúc, mệt mỏi cạn kiệt.
Bác sĩ sẽ kiểm tra nội tiết, loại trừ nguyên nhân khác như rối loạn tuyến giáp và tư vấn hướng hỗ trợ cải thiện phù hợp với chị. Riêng khi chị thấy buồn bã dai dẳng, tuyệt vọng, hoặc xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân, chị hãy tìm hỗ trợ y tế ngay lập tức.
Cách cân bằng cảm xúc mỗi ngày
- Ưu tiên giấc ngủ: nền tảng quan trọng nhất cho tâm trạng ổn định.
- Vận động nhẹ nhàng: đi bộ, yoga, thiền giúp giải toả và thư giãn.
- Ăn uống điều độ: giảm đường, cà phê, rượu; tăng rau xanh, cá béo.
- Dành thời gian cho bản thân: một sở thích nhỏ, gặp bạn bè, ra ngoài hít thở.
- Tập nhận biết cảm xúc: gọi tên cảm giác giúp chị bớt bị nó cuốn đi.
- Chia sẻ với người thân để được thấu hiểu và đồng hành.
Chị em nào nên lưu tâm hơn?
Chị đang trong tiền mãn kinh, mãn kinh có kèm bốc hoả, mất ngủ, hoặc có cơ địa nhạy cảm, tiền sử lo âu, trầm cảm nên chú ý theo dõi cảm xúc của mình nhiều hơn.
Điều quan trọng: không tự ý dùng thuốc an thần hay bổ sung nội tiết tố để "ổn định tâm trạng". Việc dùng thuốc hay liệu pháp nội tiết cần bác sĩ thăm khám và chỉ định để đảm bảo an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Tuỳ mỗi người, thường rõ nhất trong giai đoạn quanh mãn kinh khi nội tiết dao động mạnh, và dịu dần khi cơ thể ổn định sau mãn kinh. Chăm sóc lối sống tốt giúp rút ngắn và giảm nhẹ giai đoạn khó chịu.
Chế độ ăn cân bằng, giàu rau xanh, cá béo, hạt và ít đường, ít chất kích thích có lợi cho tâm trạng. Tuy nhiên thực phẩm chỉ hỗ trợ, không thay thế việc thăm khám khi cần.
Phần lớn không, đây là phản ứng sinh lý do nội tiết. Nhưng nếu kèm buồn bã dai dẳng, lo âu nặng, ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống thì cần được bác sĩ đánh giá.
Không tự ý dùng. Liệu pháp nội tiết chỉ phù hợp với một số trường hợp và có chống chỉ định. Chị cần thăm khám để bác sĩ đánh giá trước khi cân nhắc.
• Vinmec — Estrogen và cảm xúc của phụ nữ
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ