Giảm cân chững lại, mãi không xuống nữa thì vì sao?

Tháng đầu xuống ba cân, rồi đứng im

Tháng đầu tiên chị giảm được vài cân, ai cũng khen. Sang tháng thứ hai, vẫn ăn kiêng như thế, vẫn đi bộ như thế, mà cân nhích lên nhích xuống quanh một con số. Chị bắt đầu nghĩ hay là mình bị rối loạn nội tiết, hay là phải nhịn thêm nữa.

Thật ra giai đoạn chững này quen thuộc đến mức gần như ai giảm cân cũng gặp. Vấn đề là phản ứng tiếp theo — và nhiều người phản ứng theo hướng làm mọi thứ khó hơn.

Vì sao cân lại đứng yên?

• Cơ thể nhẹ hơn thì tiêu tốn ít năng lượng hơn. Mức ăn từng giúp chị giảm giờ vừa đủ để duy trì.
• Mất khối cơ nếu giảm cân nhanh mà không tập gì — cơ ít đi kéo theo mức tiêu hao giảm.
• Vận động ngoài buổi tập giảm dần mà không để ý: đi lại ít hơn, ngồi nhiều hơn vì mệt.
• Khẩu phần trôi dần: những thìa dầu, ngụm nước ngọt, miếng nếm khi nấu cộng lại nhiều hơn chị tưởng.
• Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến cảm giác đói và lựa chọn ăn uống.
• Giữ nước tạm thời quanh kỳ kinh, sau bữa mặn, hoặc khi mới tăng cường độ tập.

Khi nào nên nghĩ đến nguyên nhân nội tiết?

Phần lớn trường hợp chững cân là chuyện sinh lý bình thường. Tuy vậy, nên nghĩ tới việc kiểm tra thêm khi cân không xuống mà đi kèm các dấu hiệu khác:

• Sợ lạnh, da khô, táo bón, rụng tóc, mệt mỏi nhiều — có thể liên quan tuyến giáp hoạt động kém.
• Kinh nguyệt thưa hoặc thất thường, rậm lông, mụn dai dẳng ở phụ nữ trẻ.
• Tăng cân nhanh ở vùng thân mình kèm da mỏng dễ bầm, rạn da tím.
• Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân rồi lại tăng thất thường.
• Đang dùng một số thuốc dài ngày có thể ảnh hưởng cân nặng.

Các dấu hiệu này chỉ là gợi ý để đi khám, không dùng để tự chẩn đoán.

Những cách xử lý dễ phản tác dụng

• Cắt thêm khẩu phần đến mức đói lả: dễ mất cơ, mệt, và thường dẫn tới ăn bù.
• Nhịn hẳn một bữa mỗi ngày mà không có hướng dẫn phù hợp.
• Mua thuốc giảm cân, trà giảm cân không rõ nguồn gốc: nhiều sản phẩm trôi nổi chứa thành phần không ghi trên nhãn.
• Tập nặng gấp đôi trong khi ăn ít đi: cơ thể mệt, giấc ngủ kém, kết quả thường đi ngược mong muốn.
• Cân mỗi ngày rồi buồn theo từng lạng: cân dao động theo nước và muối trong ngày.

Nên điều chỉnh thế nào cho bền

• Cân cùng một khung giờ, mỗi tuần một hai lần, và nhìn xu hướng theo tháng thay vì theo ngày.
• Đo thêm vòng bụng: có giai đoạn cân đứng yên nhưng vòng bụng vẫn giảm.
• Ghi lại ăn uống thật trong một tuần, kể cả đồ uống và đồ nếm — thường lộ ra vài chỗ dư.
• Giữ đủ đạm trong mỗi bữa để hạn chế mất cơ.
• Thêm hai đến ba buổi tập cơ mỗi tuần nếu sức khoẻ cho phép, kể cả bài tập nhẹ với chai nước hay dây thun.
• Ưu tiên ngủ đủ — đây là phần hay bị bỏ qua nhất.
• Chấp nhận nhịp giảm chậm lại: giảm chậm mà giữ được vẫn hơn giảm nhanh rồi lên lại.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Nên đi khám khi:

• Cân không xuống dù chị đã điều chỉnh hợp lý trong vài tháng.
• Cân đứng yên hoặc tăng lên kèm mệt mỏi, sợ lạnh, rụng tóc, da khô, táo bón.
• Kinh nguyệt thất thường, rậm lông, mụn kéo dài.
• Tăng cân nhanh không giải thích được, nhất là vùng thân mình.
• Có bệnh kèm theo: đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, buồng trứng đa nang.
• Đang dùng thuốc dài ngày và nghi ngờ có ảnh hưởng đến cân nặng.
• Chị đang nghĩ tới việc dùng sản phẩm hỗ trợ giảm cân và muốn được tư vấn trước.

Không tự chẩn đoán và không tự mua thuốc giảm cân. Bác sĩ nội tiết sẽ giúp phân biệt đâu là chững cân sinh lý, đâu là trường hợp cần kiểm tra thêm.

Điều muốn nhắn lại

Cân đứng yên không có nghĩa là công sức mấy tháng qua đổ sông đổ biển. Rất nhiều thay đổi tốt đang diễn ra mà chiếc cân không kể lại được: vòng bụng, sức bền, giấc ngủ, chỉ số xét nghiệm.

Nếu chị thấy mình đang phải siết ngày một chặt mà kết quả ngày một ít, đó là lúc nên dừng lại và nhờ người có chuyên môn nhìn cùng. Thường thì cần chỉnh hướng, chứ không cần chịu đựng thêm.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ