Mỡ nội tạng khác gì mỡ dưới da và vì sao cần để ý?
Trả lời nhanh: Mỡ dưới da là lớp mỡ chị véo được bằng tay, còn mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh các cơ quan. Hai loại này không giống nhau về ảnh hưởng tới chuyển hoá: mỡ nội tạng liên quan nhiều hơn tới đề kháng insulin, mỡ máu bất thường và huyết áp cao. Cách theo dõi đơn giản nhất tại nhà là đo vòng bụng bằng thước dây, kết hợp với cân nặng. Người cân nặng bình thường vẫn có thể có mỡ nội tạng nhiều, nên đừng chỉ nhìn con số trên cân.
"Tôi có béo đâu, chỉ hơi to bụng thôi"
Nhiều chị đến khám với cân nặng nằm trong mức bình thường, tay chân thon, chỉ có vòng bụng là đầy hơn trước vài năm. Quần áo cũ chật ở eo trong khi vai và tay vẫn vừa. Nghe nói "gầy thì không lo bệnh chuyển hoá", chị cũng yên tâm.
Nhưng phần bụng đầy lên ấy lại là chỗ đáng chú ý, vì nó phản ánh một loại mỡ khác với lớp mỡ chị véo được ngoài da.
Hai loại mỡ, hai câu chuyện
- Mỡ dưới da: nằm ngay dưới lớp da, ở bụng, đùi, cánh tay. Đây là phần chị véo lên được. Nó ảnh hưởng tới vóc dáng nhiều hơn.
- Mỡ nội tạng: nằm sâu trong ổ bụng, len giữa và bao quanh các cơ quan. Không véo được, nhưng làm bụng căng tròn và cứng hơn.
Mỡ nội tạng hoạt động khác mỡ dưới da: nó tham gia vào các quá trình liên quan đến đề kháng insulin, mỡ máu và huyết áp. Đó là lý do một người trông không mập vẫn có thể có các chỉ số chuyển hoá lệch.
Đo và theo dõi thế nào tại nhà?
Cách đơn giản và hữu ích nhất là đo vòng bụng bằng thước dây:
- Đo vào buổi sáng, trước ăn, sau khi đi vệ sinh.
- Đứng thẳng, thở ra nhẹ nhàng, không hóp bụng.
- Đặt thước ngang qua vị trí giữa bờ sườn dưới và mào chậu, thước song song với mặt đất.
- Ghi lại mỗi hai đến bốn tuần, cùng khung giờ.
Ngoài ra, cân điện tử có mục "mỡ nội tạng" chỉ là ước lượng, con số dao động theo lượng nước trong người. Đừng lấy nó làm căn cứ chắc chắn. Ngưỡng vòng bụng được khuyến nghị cũng khác nhau theo từng hướng dẫn, nên hãy hỏi bác sĩ về mốc phù hợp với chị.
Vì sao bụng lại to lên sau tuổi trung niên?
- Thay đổi nội tiết quanh mãn kinh khiến mỡ có xu hướng dồn về vùng bụng nhiều hơn trước.
- Khối cơ giảm dần theo tuổi, kéo mức tiêu hao năng lượng xuống.
- Vận động ít đi vì công việc, đau khớp, hoặc đơn giản là bận rộn.
- Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài ảnh hưởng tới cảm giác đói và lựa chọn ăn uống.
- Đồ uống có đường và bia rượu — nguồn năng lượng dễ bị bỏ quên khi tính toán bữa ăn.
Những cách tự xử không mang lại kết quả
- Tập gập bụng thật nhiều để "đốt mỡ bụng": bài tập tại chỗ không làm tan mỡ riêng ở vùng đó.
- Đeo đai nóng, quấn nóng vùng bụng: phần giảm chủ yếu là nước, quay lại ngay sau khi uống nước.
- Uống trà giảm mỡ bụng không rõ nguồn gốc.
- Nhịn ăn để ép bụng nhỏ nhanh: dễ mất cơ và tăng lại.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Nên đi khám khi:
- Vòng bụng tăng dần dù cân nặng gần như không đổi.
- Vòng bụng lớn đi kèm mỡ máu bất thường, đường huyết cao hoặc huyết áp cao.
- Siêu âm có gan nhiễm mỡ.
- Chị đang trong giai đoạn quanh mãn kinh và thấy cơ thể thay đổi rõ.
- Có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch sớm.
- Đã cố gắng điều chỉnh vài tháng mà vòng bụng không giảm.
Không tự chẩn đoán qua con số trên cân điện tử. Bác sĩ nội tiết sẽ đánh giá cả nhóm chỉ số chuyển hoá để đưa ra hướng theo dõi phù hợp.
Điều muốn nhắn lại
Chiếc thước dây đôi khi cho biết nhiều điều hơn chiếc cân. Nếu vòng bụng đang nhích lên trong khi cân đứng yên, đó là tín hiệu để nhìn kỹ hơn — nhưng cũng là tín hiệu sớm, nghĩa là còn nhiều thời gian để điều chỉnh.
Mỡ nội tạng đáp ứng khá tốt với những thay đổi quen thuộc: đi bộ đều, bớt đồ uống ngọt, ngủ đủ, giữ khối cơ. Không cần gấp gáp, chỉ cần đều và có người cùng theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Có thể. Một số người cân nặng bình thường vẫn có vòng bụng lớn và các chỉ số chuyển hoá lệch. Vì vậy nên theo dõi thêm vòng bụng chứ không chỉ nhìn cân nặng.
Đó chỉ là ước lượng và dao động theo lượng nước trong cơ thể. Dùng để tham khảo xu hướng thì được, nhưng không nên coi là kết luận.
Tập tại chỗ giúp khoẻ cơ nhưng không làm tan mỡ riêng vùng đó. Giảm mỡ nội tạng cần thay đổi tổng thể về ăn uống, vận động và giấc ngủ.
Nên đo buổi sáng, trước ăn, sau khi đi vệ sinh, và luôn đo cùng một cách để so sánh được giữa các lần.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ