Hội chứng Cushing: khi cơ thể thừa cortisol
Trả lời nhanh: Hội chứng Cushing xảy ra khi cơ thể có quá nhiều hormone cortisol trong thời gian dài, gây tăng cân vùng thân và mặt, mặt tròn đỏ, rạn da tím, dễ bầm, huyết áp và đường huyết cao. Nguyên nhân có thể do dùng corticoid kéo dài hoặc do rối loạn nội tiết. Đây là tình trạng cần bác sĩ nội tiết đánh giá; nếu có nhiều dấu hiệu, nên đi khám sớm.
Hội chứng Cushing là gì?
Hội chứng Cushing là tình trạng cơ thể tiếp xúc với lượng cortisol cao kéo dài. Cortisol là hormone cần thiết, nhưng khi dư thừa lâu ngày sẽ gây nhiều thay đổi về vóc dáng, da, huyết áp và chuyển hoá.
Một nguyên nhân thường gặp là dùng thuốc chứa corticoid kéo dài (uống, tiêm, bôi, hoặc thuốc 'lá', thuốc không rõ nguồn gốc). Ngoài ra còn có nguyên nhân từ tuyến thượng thận hoặc tuyến yên.
Dấu hiệu nhận biết
- Tăng cân vùng bụng, lưng và mặt, trong khi tay chân teo nhỏ.
- Mặt tròn, đỏ ửng.
- Rạn da màu tím đỏ ở bụng, đùi.
- Da mỏng, dễ bầm, vết thương lâu lành.
- Huyết áp cao, đường huyết cao.
- Yếu cơ, dễ mệt, thay đổi tâm trạng.
Vì sao cần chú ý nguyên nhân do thuốc?
Rất nhiều trường hợp liên quan đến việc dùng corticoid kéo dài — có khi trong thuốc xương khớp, thuốc 'gia truyền' không rõ thành phần. Điều quan trọng là không tự ý ngừng đột ngột các thuốc này, vì có thể gây nguy hiểm. Nếu bạn đang dùng thuốc lâu dài và thấy các dấu hiệu trên, hãy mang theo tất cả thuốc đang dùng khi đi khám để bác sĩ đánh giá.
Nên và tránh khi nghi ngờ Cushing
- Nên: ghi lại và mang theo mọi loại thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng.
- Nên: theo dõi huyết áp, đường huyết nếu đã được đo thấy cao.
- Nên: ăn giảm muối, giảm đường để hỗ trợ huyết áp và đường huyết.
- Tránh: tự mua thuốc chứa corticoid để giảm đau xương khớp.
- Tránh: tự ngừng thuốc đột ngột khi chưa hỏi bác sĩ.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Nên đi khám khi bạn thấy tăng cân nhanh vùng thân và mặt, mặt tròn đỏ, rạn da tím, da mỏng dễ bầm, kèm huyết áp hoặc đường huyết cao — đặc biệt khi đang dùng thuốc chứa corticoid kéo dài. Phát hiện sớm giúp bác sĩ tìm đúng nguyên nhân và có hướng chăm sóc an toàn. Bạn không cần tự phán đoán — hãy đi khám và bác sĩ nội tiết sẽ đồng hành cùng bạn.
Một lời nhắn nhẹ nhàng
Những thay đổi về vóc dáng và làn da đôi khi khiến chị em tự ti. Hãy nhớ rằng đây là vấn đề sức khoẻ có nguyên nhân, không phải lỗi của bạn. Khi tìm đúng nguyên nhân và chăm sóc phù hợp, nhiều dấu hiệu có thể cải thiện dần. Đi khám sớm là bước đầu để nhẹ lòng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Không phải ai dùng cũng bị, nhưng dùng liều cao kéo dài làm tăng nguy cơ. Vì vậy corticoid cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi, không tự ý dùng lâu dài.
Vết rạn da thường mờ dần nhưng khó biến mất hoàn toàn. Điều quan trọng hơn là tìm và xử lý nguyên nhân gây thừa cortisol theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nếu thuốc không rõ thành phần và bạn có dấu hiệu như mặt tròn, tăng cân, rạn da, nên mang thuốc đi khám. Đừng tự ngừng đột ngột — hãy để bác sĩ hướng dẫn.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ