Hội chứng Cushing: dấu hiệu nhận biết và khi nào cần khám
Trả lời nhanh: Hội chứng Cushing là tình trạng cơ thể tiếp xúc với lượng cortisol cao kéo dài, có thể do dùng thuốc corticoid lâu ngày hoặc do khối u ở tuyến yên, tuyến thượng thận. Dấu hiệu thường gặp: mặt tròn đỏ, tăng cân vùng thân mình, da mỏng dễ bầm, rạn da tím, huyết áp và đường huyết cao. Đây là bệnh cần bác sĩ nội tiết đánh giá, không tự chẩn đoán qua ngoại hình.
Hội chứng Cushing là gì?
Hội chứng Cushing xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với nồng độ hormone cortisol cao trong thời gian dài. Cortisol là hormone của tuyến thượng thận, giúp điều hoà đường huyết, huyết áp và phản ứng với căng thẳng; nhưng khi quá nhiều và kéo dài lại gây hại.
Nguyên nhân có thể là dùng thuốc chứa corticoid lâu ngày (thường gặp nhất), hoặc do khối u ở tuyến yên hay tuyến thượng thận tiết cortisol quá mức.
Dấu hiệu thường gặp
- Mặt tròn, đỏ (kiểu 'mặt trăng').
- Tăng cân ở vùng thân mình, bụng, sau gáy, trong khi tay chân lại thon.
- Da mỏng, dễ bầm tím, vết thương lâu lành.
- Rạn da màu tím đỏ ở bụng, đùi.
- Huyết áp cao, đường huyết cao.
- Yếu cơ, mệt mỏi, dễ loãng xương.
- Ở phụ nữ có thể rối loạn kinh nguyệt, rậm lông.
Không phải ai cũng có đủ các dấu hiệu; biểu hiện rất khác nhau giữa mỗi người.
Vì sao không nên chủ quan?
Cortisol cao kéo dài ảnh hưởng đến nhiều cơ quan: tim mạch (huyết áp cao), chuyển hoá (đường huyết cao), xương (loãng xương), và sức đề kháng. Việc phát hiện nguyên nhân và chăm sóc kịp thời giúp giảm các ảnh hưởng lâu dài. Đặc biệt, nếu bạn đang dùng thuốc corticoid dài ngày, tuyệt đối không tự ý ngưng đột ngột mà cần theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chẩn đoán và khi nào đi khám
Bác sĩ đánh giá qua thăm khám, hỏi tiền sử dùng thuốc và các xét nghiệm định lượng cortisol cùng một số thăm dò khác. Nên đi khám nội tiết khi bạn có nhiều dấu hiệu kể trên đi cùng nhau, nhất là tăng cân vùng thân mình + da mỏng rạn tím + huyết áp/đường huyết cao, hoặc khi đang dùng corticoid dài ngày và thấy cơ thể thay đổi. Đi khám sớm giúp tìm đúng nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên nhân thường gặp nhất là dùng thuốc chứa corticoid kéo dài (uống, tiêm, bôi, một số thuốc 'gia truyền' không rõ thành phần). Ngoài ra còn có nguyên nhân do khối u. Bác sĩ sẽ hỏi kỹ tiền sử dùng thuốc để xác định.
Không chắc chắn. Nhiều nguyên nhân khác cũng gây tăng cân, mặt tròn. Chỉ dựa vào ngoại hình không thể kết luận; cần bác sĩ đánh giá và xét nghiệm để xác định.
Không nên tự ý ngưng đột ngột vì có thể gây nguy hiểm. Nếu lo lắng về tác dụng của thuốc, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh theo hướng an toàn.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ