Khô mắt, khô miệng tuổi mãn kinh: nguyên nhân và chăm sóc

Vì sao phụ nữ tuổi mãn kinh hay bị khô mắt, khô miệng?

Nhiều chị em bước qua tuổi 45-50 thường than phiền rằng mắt hay bị cộm rát như có hạt bụi, miệng lúc nào cũng háo khát dù uống nhiều nước. Về mặt y khoa, nội tiết tố nữ estrogen đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ ẩm của các màng nhầy và mô liên kết trên khắp cơ thể, bao gồm tuyến lệ và tuyến nước bọt.

Khi buồng trứng giảm dần hoạt động ở thời kỳ mãn kinh:

• Tại mắt: Lớp màng phim nước mắt bị mỏng đi, nước mắt bốc hơi nhanh hơn khiến giác mạc dễ bị kích ứng, đỏ rát và nhạy cảm với ánh sáng hay gió bụi.
• Tại khoang miệng: Lượng nước bọt tiết ra giảm rõ rệt. Nước bọt không chỉ giữ ẩm mà còn giúp trung hòa axit, bảo vệ men răng và hỗ trợ nuốt thức ăn. Thiếu nước bọt khiến niêm mạc miệng khô khốc, dễ rát lưỡi và tăng nguy cơ sâu răng, viêm lợi.

Những phiền toái thường gặp nếu để tình trạng kéo dài

Khô mắt khô miệng mãn kinh tuy không đe dọa tính mạng ngay lập tức nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống hàng ngày của chị em:

• Mắt mệt mỏi, suy giảm thị lực: Cảm giác xót mắt, chớp mắt thấy đau, mắt nhanh mỏi khi đọc sách báo, xem điện thoại hoặc làm việc dưới ánh đèn.
• Khó khăn trong ăn uống và giao tiếp: Miệng khô làm giảm cảm giác ngon miệng, khó nhai nuốt thức ăn khô ráp, giọng nói dễ bị khàn hoặc ngắt quãng khi nói chuyện lâu.
• Vấn đề r��ng miệng: Giảm tiết nước bọt tạo điều kiện cho vi khuẩn khoang miệng phát triển, dẫn đến hơi thở có mùi, viêm nướu và tụt nướu.
• Tác động đến tâm lý: Cảm giác bứt rứt, khó chịu kéo dài dễ khiến phụ nữ trung niên thêm căng thẳng, mất ngủ và cáu gắt.

Biện pháp chăm sóc tại nhà giúp xoa dịu cảm giác khô rát

Chị em hoàn toàn có thể chủ động cải thiện triệu chứng khô mắt, khô miệng thông qua những thay đổi nhỏ nhưng khoa học trong sinh hoạt mỗi ngày:

• Bổ sung đủ nước đúng cách: Uống nước từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày thay vì uống dồn một lúc thật nhiều. Luôn để sẵn một bình nước ấm bên cạnh giường ngủ hoặc bàn làm việc.
• Tạo độ ẩm cho môi trường sống: Sử dụng máy tạo đ�� ẩm trong phòng ngủ, nhất là khi bật điều hòa nhiệt độ hoặc trong những ngày thời tiết hanh khô. Tránh để quạt thổi thẳng vào vùng mặt.
• Bảo vệ đôi mắt: Đeo kính râm hoặc kính chắn bụi khi ra ngoài đường. Cho mắt nghỉ ngơi vài phút sau mỗi 30-40 phút làm việc với màn hình điện tử. Có thể tham khảo ý kiến nhân viên y tế để dùng thêm nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản phù hợp.
• Chăm sóc khoang miệng nhẹ nhàng: Sử dụng bàn chải lông mềm, đánh răng sau bữa ăn, hạn chế dùng nước súc miệng chứa cồn vì có thể làm khô niêm mạc hơn. Ăn nhiều rau xanh, trái cây mọng nước và giảm bớt đồ ăn cay nóng, mặn hoặc chứa nhiều caffein.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Nhiều chị em có tâm lý âm thầm chịu đựng vì nghĩ rằng tuổi này ai cũng thế, hoặc tự ý mua các loại thuốc bổ, thực phẩm chức năng truyền tai nhau mà không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, khô mắt khô miệng đôi khi không đơn thuần do thiếu hụt estrogen mà còn có thể liên quan đến các bệnh lý tự miễn (như hội chứng Sjögren), rối loạn tuyến giáp hoặc đái tháo đường khởi phát.

Chị em nên sắp xếp thời gian đi khám chuyên khoa Nội tiết sớm nếu nhận thấy:

• Tình trạng khô mắt, khô miệng kéo dài liên tục trên vài tuần và các biện pháp chăm sóc tại nhà không đỡ.
• Mắt đỏ nhiều, đau nhức, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ rõ rệt.
• Khoang miệng lở loét thường xuyên, rát lưỡi dữ dội hoặc nuốt nghẹn, đau khi nuốt.
• Kèm theo các triệu chứng toàn thân khác như sụt cân không rõ nguyên nhân, đau nhức khớp, rụng tóc nhiều, mệt mỏi li bì hoặc bốc hỏa, mất ngủ trầm trọng.

Đi khám sớm không có gì đáng lo ngại. Bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp chị em xác định chính xác nguyên nhân, loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn và tư vấn hướng hỗ trợ an toàn, giúp chị em lấy lại sự thoải mái trong sinh hoạt.

Lời khuyên giúp phụ nữ an tâm bước qua tuổi mãn kinh

Giai đoạn mãn kinh là một quy luật sinh lý tự nhiên của cơ thể người phụ nữ, không phải là bệnh tật. Khô mắt, khô miệng hay bất kỳ thay đổi nào về thể chất đều là tín hiệu cơ thể nhắc nhở chúng ta cần yêu thương và chăm sóc bản thân nhiều hơn.

Việc sử dụng bất kỳ liệu pháp hỗ trợ nào, đặc biệt là các liệu pháp liên quan đến nội tiết, bắt buộc phải có sự đánh giá cẩn thận và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa sau khi đã thăm khám toàn diện. Lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ chính là chìa khóa để chị em luôn khỏe mạnh, tự tin và an vui ở giai đoạn này của cuộc đời.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ