Làm ca đêm, đi xa, lễ tết: giữ giờ thuốc và bữa ăn thế nào?
Trả lời nhanh: Làm ca đêm, đi du lịch lệch múi giờ hay những ngày lễ tết ăn uống thất thường đều có thể làm đường huyết dao động. Nguyên tắc an toàn là giữ khoảng cách giữa các bữa ăn tương đối đều, không bỏ bữa để dồn vào một bữa lớn, và bàn trước với bác sĩ nội tiết về cách sắp xếp giờ dùng thuốc. Trong những ngày này nên đo đường huyết dày hơn và mang theo đồ dự phòng. Không tự dời liều, gộp liều hay bỏ liều khi chưa có hướng dẫn.
Khi nhịp sống không còn giống mọi ngày
Có người vào ca đêm nên ăn tối lúc nửa đêm và ngủ ban ngày. Có người đi du lịch, xuống sân bay thì đã lệch mất mấy tiếng. Có dịp lễ tết, cả nhà ăn muộn, ăn nhiều bữa, giờ giấc lộn xộn suốt cả tuần.
Trong những lúc như vậy, câu hỏi thường gặp là: giờ uống thuốc có phải dời theo không, và dời thế nào cho an toàn? Đây là việc nên hỏi trước, chứ không nên tự xoay trong lúc đang ở xa.
Vì sao tự xoay giờ thuốc dễ gặp rắc rối
- Gộp hai liều cho tiện: tăng nguy cơ hạ đường huyết.
- Bỏ liều vì lệch giờ: đường huyết có thể tăng cao trong khoảng trống.
- Nhịn cả ngày để ăn bữa tiệc lớn: dễ hạ đường huyết ban ngày và tăng vọt sau bữa.
- Ngủ bù ban ngày rồi bỏ bữa: làm nhịp ăn và thuốc lệch nhau.
- Quên mang đủ thuốc khi đi xa: buộc phải bỏ liều hoặc mua thay thế không phù hợp.
Thêm vào đó, rượu bia trong các dịp lễ có thể ảnh hưởng đường huyết và tương tác với thuốc, nên cần hỏi bác sĩ trước.
Cách sắp xếp cho từng tình huống
Làm ca đêm: cố gắng giữ ba bữa chính với khoảng cách tương đối đều tính theo chu kỳ thức - ngủ của bạn, mang theo bữa phụ lành mạnh để không phải ăn tạm đồ ngọt lúc nửa đêm, và thống nhất trước với bác sĩ về giờ dùng thuốc trong tuần làm đêm.
Đi xa, lệch múi giờ: mang thuốc trong hành lý xách tay, giữ đồng hồ giờ nhà cho tới khi bác sĩ hướng dẫn cách chuyển, và hỏi trước cách xử lý cho chặng bay dài.
Lễ tết, tiệc tùng: không bỏ bữa để dành bụng, ăn rau và đạm trước, giới hạn phần tinh bột và đồ ngọt, uống nước lọc thay nước ngọt, đi lại nhẹ sau bữa nếu sức khoẻ cho phép.
Ngày làm việc kéo dài: chuẩn bị sẵn bữa phụ và túi dự phòng để không bị trễ bữa quá lâu.
Những việc nên chuẩn bị trước khi lịch thay đổi
- Hỏi bác sĩ nội tiết ngay trong lần khám gần nhất về cách sắp xếp giờ thuốc cho lịch sắp tới.
- Mang thuốc dư hơn số ngày dự kiến và chia làm hai phần để riêng.
- Đo đường huyết dày hơn trong những ngày đầu thay đổi lịch và ghi lại.
- Chuẩn bị túi dự phòng có thứ xử lý hạ đường huyết theo dặn dò của bác sĩ.
- Báo cho người đi cùng biết bạn đang điều trị tiểu đường và cần hỗ trợ gì khi có dấu hiệu bất thường.
- Giữ thuốc tránh nóng, tránh đông đá khi di chuyển.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Nên chủ động trao đổi hoặc đi khám khi:
- Bạn sắp chuyển sang làm ca đêm hoặc lịch làm việc xoay ca.
- Bạn chuẩn bị đi xa, đi nước ngoài, hoặc có chuyến bay dài lệch nhiều múi giờ.
- Đường huyết dao động mạnh trong những ngày lịch sinh hoạt thay đổi.
- Bạn thấy có dấu hiệu hạ đường huyết khi bữa ăn bị trễ.
- Bạn đang dùng thuốc cần canh giờ ăn và không rõ cách xử lý khi lệch giờ.
Bác sĩ sẽ hướng dẫn cách sắp xếp phù hợp với loại thuốc bạn dùng. Không tự chẩn đoán, không tự dời hay gộp liều.
Lịch có thể thay đổi, sự chuẩn bị thì không khó
Công việc, chuyến đi và những ngày sum họp là phần đáng quý của cuộc sống. Người bị tiểu đường hoàn toàn có thể tham gia đầy đủ, chỉ cần hỏi trước một câu và mang theo vài thứ dự phòng.
Sau mỗi đợt thay đổi lịch, hãy đọc lại sổ theo dõi để rút kinh nghiệm cho lần sau - mỗi lần như vậy bạn sẽ thấy nhẹ nhàng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cách chuyển giờ phụ thuộc loại thuốc và độ lệch múi giờ, nên cần bác sĩ nội tiết hướng dẫn trước chuyến đi. Không nên tự dồn hoặc bỏ liều để khớp giờ địa phương.
Có trường hợp cần điều chỉnh, có trường hợp chỉ cần sắp xếp lại giờ ăn. Hãy nói rõ lịch làm việc của bạn với bác sĩ để được tư vấn cụ thể thay vì tự thay đổi.
Giữ nhịp ba bữa chính, không bỏ bữa để dành bụng, ăn rau và đạm trước rồi mới tới tinh bột, hạn chế đồ ngọt và nước ngọt, đồng thời đo đường huyết dày hơn bình thường.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ