Người tiểu đường khi ốm sốt: những ngày cần cẩn thận hơn

Một trận cảm cũng đủ làm mọi con số đảo lộn

Bạn sốt hai hôm, ăn uống ít hẳn, người mệt nên nằm nhiều. Nghĩ rằng ăn ít thì đường huyết sẽ thấp, bạn bỏ luôn một liều thuốc. Đến khi đo lại thì con số cao hơn hẳn ngày thường, còn người thì càng mệt.

Tình huống này rất hay gặp, và nó bắt nguồn từ một hiểu lầm dễ thông cảm: đường huyết không chỉ phụ thuộc vào việc bạn ăn bao nhiêu.

Vì sao ốm lại làm đường huyết tăng

Khi cơ thể chống lại nhiễm trùng hoặc chịu stress, các hormone như cortisol và adrenaline tăng lên. Chúng làm gan phóng thích đường dự trữ và làm cơ thể đáp ứng kém hơn với insulin. Kết quả là đường huyết có thể tăng ngay cả khi bạn ăn rất ít.

Mặt khác, nếu bạn nôn ói, tiêu chảy, không ăn được mà vẫn dùng thuốc như thường, nguy cơ hạ đường huyết lại tăng. Hai chiều ngược nhau này chính là lý do những ngày ốm cần theo dõi sát hơn thay vì tự suy đoán.

Những việc nên làm trong ngày ốm

• Đo đường huyết dày hơn bình thường, theo khung giờ bác sĩ đã dặn cho ngày ốm.
• Uống đủ nước, chia nhiều lần nhỏ; mất nước làm mọi thứ nặng thêm.
• Không tự ý ngưng thuốc chỉ vì ăn ít. Nếu không ăn uống được, hãy liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn cách xử lý.
• Ăn nhẹ, dễ tiêu, chia nhỏ bữa nếu còn ăn được: cháo loãng, súp, sữa theo hướng dẫn.
• Cẩn thận với thuốc cảm mua ngoài: một số dạng siro hoặc thuốc phối hợp có thành phần ảnh hưởng tới đường huyết, nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.
• Nghỉ ngơi và nhờ người nhà theo dõi giúp, nhất là với người lớn tuổi sống một mình.
• Ghi lại nhiệt độ, lượng nước uống, số lần nôn hoặc tiêu chảy và các con số đo được để báo bác sĩ.

Chuẩn bị trước cho ngày ốm

Ngày ốm thường đến bất ngờ, nên chuẩn bị sẵn sẽ đỡ lúng túng:

• Hỏi bác sĩ nội tiết ngay trong lần khám bình thường: nếu tôi bị sốt, nôn hoặc không ăn được thì nên làm gì, khi nào cần gọi cho bác sĩ.
• Ghi số điện thoại của cơ sở y tế gần nhất và của bác sĩ đang theo dõi.
• Luôn có sẵn que thử còn hạn, pin máy đo, nhiệt kế, nước điện giải theo hướng dẫn.
• Nếu bạn dùng thuốc có thể gây hạ đường huyết, chuẩn bị sẵn thứ xử lý nhanh theo dặn dò của bác sĩ.
• Dán danh sách thuốc đang dùng ở nơi dễ thấy để người nhà biết khi cần.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?

Hãy đi khám sớm, hoặc tới cơ sở y tế ngay khi:

• Nôn nhiều, không ăn uống được, không giữ được nước trong nhiều giờ.
• Sốt cao kéo dài, tiêu chảy nhiều lần, có dấu hiệu mất nước như khô miệng, tiểu ít, chóng mặt.
• Đường huyết cao liên tục hoặc thấp bất thường dù đã xử lý theo hướng dẫn.
• Thở nhanh, hơi thở có mùi lạ, buồn nôn kèm đau bụng, lơ mơ, ngủ gà - cần được khám ngay.
• Có vết thương nhiễm trùng, sưng nóng đỏ, hoặc nhiễm trùng tiểu kèm sốt.

Người lớn tuổi, người sống một mình và phụ nữ mang thai cần được theo dõi cẩn thận hơn. Không tự chẩn đoán và không tự ngưng thuốc trong những ngày ốm.

Biết trước thì ngày ốm bớt đáng sợ

Ốm vặt là chuyện ai cũng gặp. Điều khác biệt với người bị tiểu đường chỉ là cần theo dõi kỹ hơn vài hôm và biết trước ngưỡng nào thì nên gọi bác sĩ.

Hãy dành vài phút trong lần khám tới để hỏi bác sĩ về kế hoạch ngày ốm của riêng bạn. Có sẵn kế hoạch trong đầu, bạn sẽ xử lý bình tĩnh hơn nhiều khi chuyện xảy ra.

Câu hỏi thường gặp

Người viết & cố vấn chuyên mônBS.CKII Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.

Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ