Phân biệt cường giáp và suy giáp
Trả lời nhanh: Cường giáp và suy giáp đều là rối loạn của cùng một tuyến giáp, nhưng theo hai hướng ngược nhau. Cường giáp là khi tuyến hoạt động quá mức, khiến cơ thể như tăng ga: tim nhanh, sụt cân, sợ nóng, run tay. Suy giáp là khi tuyến hoạt động chậm lại, khiến cơ thể như hạ ga: mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh, da khô. Vì cùng một tuyến mà biểu hiện trái ngược nên nhiều người dễ nhầm. Cách phân biệt chắc chắn nhất không phải tự đoán, mà là một xét nghiệm máu do bác sĩ nội tiết chỉ định.
Cùng một tuyến giáp, vì sao lại có hai kiểu bệnh trái ngược
Nhiều người khi nghe nhắc đến bệnh tuyến giáp thường bối rối, không hiểu vì sao có người thì gầy rộc, hồi hộp, lại có người tăng cân, uể oải, mà cả hai đều được nói là bệnh tuyến giáp. Bạn tự hỏi rốt cuộc tuyến giáp trục trặc thì mình sẽ béo lên hay gầy đi, nóng hay lạnh.
Bác sĩ rất hiểu sự băn khoăn này. Tuyến giáp giống như bộ điều tốc của cơ thể, quyết định mọi thứ chạy nhanh hay chậm. Khi nó làm việc quá mức, ta có cường giáp. Khi nó làm việc yếu đi, ta có suy giáp. Cùng một cỗ máy nhưng hai kiểu trục trặc ngược nhau, nên biểu hiện cũng trái ngược.
Vì sao hai bệnh này dễ bị nhầm hoặc bỏ sót
Dù biểu hiện trái ngược, hai bệnh vẫn hay bị hiểu lầm vì những lý do sau:
- Dấu hiệu quá quen thuộc: Mệt mỏi, hồi hộp, thay đổi cân nặng dễ bị đổ cho tuổi tác, stress hay thời tiết, nên ít ai nghĩ tới tuyến giáp.
- Một vài triệu chứng có thể trùng nhau: Cả hai đều có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt hay thay đổi tâm trạng, khiến việc tự đoán càng khó.
- Tự phán đoán qua một dấu hiệu lẻ: Thấy sụt cân liền nghĩ cường giáp, thấy tăng cân liền nghĩ suy giáp, trong khi cân nặng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác.
Chính vì thế, nhìn một dấu hiệu đơn lẻ để kết luận thường dẫn tới hiểu nhầm.
Bảng so sánh giúp bạn hình dung rõ hơn
Bạn có thể hình dung sự khác nhau qua một vài nhóm dấu hiệu tiêu biểu, nhớ rằng đây chỉ là gợi ý chung chứ không thay cho chẩn đoán:
- Nhịp tim: Cường giáp thường làm tim đập nhanh, hồi hộp; suy giáp thường khiến nhịp chậm lại, người uể oải.
- Cân nặng: Cường giáp hay gây sụt cân dù ăn nhiều; suy giáp hay gây tăng cân dù ăn không nhiều hơn.
- Cảm giác nhiệt độ: Cường giáp thường sợ nóng, ra nhiều mồ hôi; suy giáp thường sợ lạnh, tay chân lạnh.
- Năng lượng và tinh thần: Cường giáp hay bồn chồn, khó ngủ, dễ cáu; suy giáp hay buồn ngủ, chậm chạp, kém tập trung.
- Da và tiêu hoá: Cường giáp có thể đi tiêu nhiều hơn; suy giáp thường da khô, táo bón.
Điều quan trọng là các dấu hiệu này cần được nhìn tổng thể cùng nhau, và chỉ xét nghiệm máu mới cho câu trả lời chắc chắn.
Khi nào nên đi khám bác sĩ nội tiết?
Bạn nên sắp xếp đi khám chuyên khoa nội tiết khi:
- Có nhiều dấu hiệu nghiêng về một hướng như tim nhanh, sụt cân, sợ nóng, hoặc ngược lại mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh kéo dài.
- Vùng cổ trước to lên, nuốt vướng, hoặc mắt có thay đổi bất thường.
- Kinh nguyệt rối loạn, rụng tóc, thay đổi tâm trạng kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Bạn đang mang thai, dự định có con, hoặc trong nhà có người mắc bệnh tuyến giáp.
Việc phân biệt cường giáp hay suy giáp thường chỉ cần một xét nghiệm máu do bác sĩ chỉ định, đôi khi kèm siêu âm. Nếu cần điều trị, thuốc và cách theo dõi sẽ do bác sĩ nội tiết lựa chọn riêng cho bạn. Đi khám giúp bạn khỏi phải đoán già đoán non.
Hiểu đúng để yên tâm chăm sóc chính mình
Khi biết cường giáp và suy giáp khác nhau ra sao, bạn sẽ bớt hoang mang và biết mình cần để ý điều gì. Cả hai đều là những tình trạng có thể theo dõi và kiểm soát tốt khi được phát hiện đúng lúc.
Hãy hình dung cảm giác nhẹ nhõm khi rời phòng khám, biết rõ cơ thể mình đang ở hướng nào, cần làm gì tiếp theo, thay vì tự lo lắng mỗi đêm. Chủ động lắng nghe cơ thể và hỏi đúng người chính là cách chăm sóc bản thân thông minh nhất.
Câu hỏi thường gặp
Ở cùng một thời điểm thì thường là một trong hai hướng. Tuy nhiên trong một số bệnh lý tuyến giáp, tình trạng có thể chuyển từ giai đoạn hoạt động mạnh sang giai đoạn suy yếu theo thời gian. Vì vậy việc theo dõi định kỳ với bác sĩ nội tiết là cần thiết để nắm được diễn tiến.
Không thể kết luận chỉ từ hai dấu hiệu này, vì mệt mỏi có thể gặp ở cả hai và cả nhiều nguyên nhân khác. Cách đúng là ghi lại các dấu hiệu đi kèm rồi đi khám để bác sĩ xét nghiệm và đánh giá tổng thể, thay vì tự đoán.
Thường không phức tạp. Việc phân biệt chủ yếu dựa trên một xét nghiệm máu đánh giá hoạt động tuyến giáp, đôi khi kèm siêu âm khi bác sĩ thấy cần. Bạn chỉ cần đi khám và làm theo chỉ định là có câu trả lời rõ ràng.
Chị cần được tư vấn?
Nhắn Zalo hoặc gọi cho BS.CKII Hồng Ngọc — kín đáo, tận tình. Chị có thể hỏi cả những điều tế nhị.
Bác sĩ Chuyên khoa II Nội tiết, công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Thanh Thuỷ, Phú Thọ — đồng hành cùng phụ nữ 40–60 tuổi về tiền mãn kinh, tuyến giáp, loãng xương và rối loạn nội tiết.
Về bác sĩ · Nhắn Zalo hỏi bác sĩ